Trận đấu giữa Liverpool và Manchester City vào Chủ nhật tuần này là một trong những trận được mong đợi nhất lịch sử Premier League, và rất có thể cũng là một trong những trận có lượng người xem cao nhất. Những lo ngại xoay quanh "sản phẩm" trong tuần này dĩ nhiên đáng chú ý, nhưng khủng hoảng và bê bối chưa bao giờ thiếu khán giả.

Việc các cầu thủ Man City bước vào "hang gấu" Anfield, trận đấu đầu tiên của họ sau phán quyết nghiêm khắc của Premier League, sẽ khiến cả thế giới bóng đá phải dừng lại để theo dõi. Câu "chúng tôi thậm chí không rõ điều này có nghĩa là gì" sẽ không ngăn được người ta xem. Từ phẫn nộ tới tò mò, đủ loại cảm xúc sẽ thu hút ánh nhìn của toàn cầu.

Hội đồng độc lập phán quyết rằng tất cả các cáo buộc liên quan tới việc Man City vi phạm nghiêm trọng các điều khoản tài chính của quy định thi đấu trong giai đoạn từ mùa 2009/10 đến 2017/18 đều được xác lập. Phán quyết này hiện đang ở trạng thái chờ, cho tới khi thủ tục kháng cáo hoàn tất. Việc kháng cáo muộn nhất phải kết thúc trước cuối tháng 1, tuy nhiên kết quả trừng phạt cũng có thể đến trước kết luận kháng cáo.

Phán quyết nói gì

Ảnh

Man City bị xác định đã hưởng lợi trong giai đoạn liên quan thông qua "các phương án rót vốn trá hình" và "các thỏa thuận giả mạo", với số tiền lên tới 1 tỷ USD (khoảng 900 triệu bảng). Man City là câu lạc bộ duy nhất trong giai đoạn này chen chân vào và trụ lại trong nhóm đỉnh "big four" gồm Man United, Arsenal, Chelsea và Liverpool. Ngoài một câu lạc bộ vi phạm quy định tới mức độ như vậy, không ai khác làm được điều đó, và điều này không cho thấy hệ thống đang vận hành tốt.

Nếu sau kháng cáo các vi phạm của Man City được xác lập, họ phải chịu hình phạt nghiêm khắc tương xứng, có lẽ nặng tới mức họ không còn xứng với danh xưng "10 lần vô địch nước Anh". Nhưng nghĩ rằng đuổi được "con sói xám" là có thể giải quyết mọi vấn đề của Premier League thì cũng phi logic chẳng kém gì việc dựng nhà bằng rơm.

Tiền nhiều, nhưng phân chia lại là chuyện khác

Vài tuần qua, khi bàn về những căn bệnh của bóng đá, mỗi người có một góc tiếp cận riêng. Nhưng dù bạn nhìn nhận Luật công bằng tài chính (FFP) hay Quy tắc lợi nhuận và bền vững (PSR) thế nào, thì trước khi những quy tắc này xuất hiện, tình hình cũng chẳng tốt đẹp gì. Trước khi Tập đoàn Abu Dhabi United mua lại Man City năm 2008, tình hình cũng chẳng tốt đẹp gì.

Hệ thống FFP của UEFA quả thực đã đạt được một mục đích: ngăn những câu lạc bộ như Leeds hay Portsmouth chi tiêu quá đà để chạy theo thành tích rồi tự dồn mình vào chân tường. Premier League cũng đã trở thành giải quốc nội giàu có và thịnh vượng nhất châu Âu. Theo tiêu chuẩn của chính họ, những nỗ lực này chắc chắn đã thành công.

Nhưng phần lớn các hình thức quản lý thể thao, dù bề ngoài vận hành tốt, đều mang lại những hệ quả ngoài ý muốn. Nói chuyện "bảo vệ cạnh tranh công bằng" quanh vụ Man City khiến người ta khó chịu; cho rằng nên áp đặt một hình phạt hà khắc tới mức "có tác dụng răn đe" lên một câu lạc bộ thành lập năm 1894 — sớm hơn 77 năm so với thời điểm Abu Dhabi độc lập khỏi Anh — cũng khiến người ta khó chịu không kém.

Kể từ khi Man City được mua lại năm 2008, những thay đổi trong bộ quy tắc của Premier League và UEFA đã khiến tình huống tương tự khó có thể tái diễn. Quan trọng hơn, làm suy yếu hoặc thậm chí cắt đứt mối liên hệ giữa doanh thu và năng lực chi tiêu sẽ triệt tiêu hoàn toàn động cơ của các hợp đồng tài trợ giả, bởi khi đó chẳng còn lý do gì để gian lận. Đây không phải là bào chữa cho hành vi của Man City.

Điều thực sự không ai bàn tới

Premier League có tính cạnh tranh từ đỉnh xuống đáy mạnh hơn các giải lớn khác ở châu Âu, và hiệu ứng cân bằng của PSR đã củng cố điều đó. Premier League cũng dồi dào tiền mặt, tích lũy qua từng năm kể từ khi Richard Scudamore giữ chức chủ tịch hồi đầu thế kỷ. Cái thời ai đến cũng nhận, cái thời sung túc khi những Abramovich và Mansour được chào đón với vòng tay rộng mở, đã qua rồi.

Giờ là một bước ngoặt. Nếu cân bằng cạnh tranh thực sự là khẩu hiệu, thì một Premier League tiền vào như nước đang có cơ hội có một không hai.

Phe thị trường tự do tách ra năm 1992, cùng tất cả các ông chủ và CEO câu lạc bộ sau này, cứ nghe tới đề xuất trần chi tiêu hay trần lương là run sợ. Nhưng nếu không phải bây giờ, thì là khi nào? Nhờ doanh thu bản quyền truyền hình toàn cầu, các câu lạc bộ Anh là những ông lớn về tài chính ở châu Âu. Trong bảng xếp hạng tài chính bóng đá Deloitte 2026, 15 trong 30 câu lạc bộ hàng đầu đến từ Anh, trong đó có cả West Ham và Wolves vốn đã xuống hạng khỏi Premier League.

Tiền đủ nhiều, nhiều tới mức có thể bị đặt trần, cũng có thể được phân chia công bằng hơn. Rất nhiều lo ngại trong vài tuần qua đều tập trung vào việc Man City có thể leo cao tới đâu, và họ dùng thủ đoạn gì để lên tới và trụ lại trên đỉnh. Nhưng chưa ai bàn đầy đủ rằng: khi các câu lạc bộ tinh hoa rơi xuống đáy thì giới hạn dưới nằm ở đâu, và những giai đoạn bất tài của họ ít phải gánh hậu quả hơn những người khác đến mức nào.

Những ông lớn "được dung thứ"

Hãy nghĩ tới thời kỳ "trò cười" của Arsenal, những người nổi gân máu trên AFTV, một huấn luyện viên danh tiếng bị đuổi đi, đội bóng hai lần xếp thứ tám. Man United đủ kiểu hỗn loạn sau năm 2013, cho tới khi "cuộc thí nghiệm xã hội phi lý" của Amorim đặt chân tới Old Trafford, cũng không rơi khỏi nửa trên bảng xếp hạng. Nếu Bournemouth, Brentford hay Brighton bị quản lý yếu kém như Man United kể từ năm 2013, họ ít nhất đã xuống hạng một lần. Tương tự, Liverpool thời Hicks-Gillett hay khi bổ nhiệm Roy Hodgson, may mà họ là Liverpool, nếu không thì giải Championship có lẽ đã vẫy gọi.

Ba đội bóng chữ B này (có lẽ có thể gọi họ là "B cartel", cho hợp thời) liên tục được khen ngợi là những câu lạc bộ vận hành tốt nhất.